Biało-czerwoni od ponad stu lat budzą emocje polskich kibiców. Reprezentacja Polski w piłce nożnej mężczyzn to drużyna z bogatą historią, która dwukrotnie stawała na podium mistrzostw świata i zdobywała olimpijskie złoto. Choć złota era lat 70. i 80. XX wieku już minęła, kadra nadal regularnie pojawia się na wielkich turniejach, a nazwiska takie jak Lewandowski, Boniek czy Lato znają kibice na całym świecie. W artykule znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć o historii, największych sukcesach i legendach polskiej reprezentacji.
Reprezentacja Polski w piłce nożnej – aktualny skład kadry
Skład reprezentacji Polski regularnie się zmienia w zależności od formy zawodników i decyzji selekcjonera. Pełną listę piłkarzy, którzy obecnie reprezentują biało-czerwonych, wraz z numerami i pozycjami, znajdziesz w tabeli poniżej.
Bramkarze
Obrońcy
Pomocnicy
Napastnicy
Od pierwszego gwizdka – historia reprezentacji Polski
Pomysł stworzenia piłkarskiej reprezentacji Polski pojawił się w 1919 roku podczas założycielskiego zgromadzenia Polskiego Związku Piłki Nożnej. Jednak na pierwszy oficjalny mecz trzeba było poczekać ponad dwa lata. 18 grudnia 1921 roku reprezentacja Polski rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy, przegrywając w Budapeszcie 0:1 z Węgrami.
Lata międzywojenne przyniosły pierwsze sukcesy. W 1936 roku Polacy prowadzeni przez Józefa Kałużę wywalczyli 4. miejsce w turnieju olimpijskim w Berlinie. Dwa lata później nastąpił debiut na mistrzostwach świata. 5 czerwca 1938 na Stade de la Meinau w Strasburgu reprezentacja Polski przegrała po dogrywce 5:6 w spotkaniu 1/8 finału z Brazylią.
Ernest Wilimowski strzelił 4 gole podczas meczu z Brazylią na MŚ 1938, co do mundialu 1994 było niepobitym rekordem mistrzostw świata.
Wielkim sukcesem przedwojennej reprezentacji było pokonanie 4:2 ówczesnych wicemistrzów świata – Węgrów 27 sierpnia 1939 na stadionie Wojska Polskiego w Warszawie. Kilka dni później wybuchła wojna, która na lata przerwała działalność kadry.
Trudne lata powojenne i pierwsze sukcesy
Pierwszy po II wojnie światowej mecz polska reprezentacja rozegrała 11 czerwca 1947 w Oslo, przegrywając 1:3 z Norwegią. Odbudowa trwała długo. Największym sukcesem Polaków w pierwszych powojennych latach było towarzyskie zwycięstwo 3:1 nad jedną z czołowych wówczas drużyn europejskich, Czechosłowacją (1948).
Niestety, w tym samym roku przyszło też największe upokorzenie. 26 czerwca 1948 w Kopenhadze reprezentacja Polski doznała najwyższej porażki w swojej historii, przegrywając z Danią 0:8.
Lata 50. i 60. to czas pojedynczych zwycięstw, które rozbudzały nadzieje kibiców. W 1957 roku biało-czerwoni wygrali w Chorzowie ze Związkiem Radzieckim 2:1 w eliminacjach MŚ, bramki zdobył legendarny Gerard Cieślik, a zwycięstwo nabrało wymiarów politycznej demonstracji.
Złota era – Orły Górskiego i brązowe medale
1 grudnia 1970 roku władze PZPN powierzyły funkcję selekcjonera Kazimierzowi Górskiemu, który poprowadził biało-czerwonych do złotego medalu olimpijskiego w Monachium (1972), srebra w Montrealu (1976) i medalu za III miejsce w finałach MŚ w Niemczech (1974).
Igrzyska olimpijskie w Monachium 1972
Reprezentacja Polski wywalczyła złoty medal na Igrzyskach Olimpijskich w 1972 roku. W finale drużyna Górskiego pokonała Węgry 2:1, a na konto biało-czerwonych dwukrotnie wpisywał się Kazimierz Deyna. To był początek czegoś wielkiego.
Mistrzostwa świata 1974 – pierwszy brązowy medal
Mundial w RFN to moment, w którym polska kadra osiągnęła szczyt możliwości. 6 lipca na Olympiastadion w Monachium piłkarze reprezentacji Polski pokonali w grze o 3. miejsce drużynę Brazylii, wówczas wciąż jeszcze aktualnych mistrzów świata. Jedyną bramkę strzelił w 76. minucie Grzegorz Lato.
Lato, z 7 bramkami, został królem strzelców turnieju. Do najlepszych zawodników Mistrzostw zaliczali się również Deyna i Gadocha, zaś słynny Brazylijczyk Pelé uznał Tomaszewskiego za najlepszego bramkarza świata.
Po mundialu w RFN w Złotej Piłce znalazło się aż pięciu Biało-Czerwonych: Deyna, król strzelców turnieju Grzegorz Lato, Jan Tomaszewski i Jerzy Gorgoń.
Tomaszewski, Deyna, Gadocha, Lato, Szarmach, Kasperczak, Gorgoń – te nazwiska znał cały świat! Droga do sukcesu nie była prosta. Jan Tomaszewski w legendarnym meczu na Wembley w 1973 roku zagrał kapitalnie i został ochrzczony określeniem „Człowiek, który zatrzymał Anglię”. Tamten zwycięski remis dawał awans do Mistrzostw Świata 1974 w RFN.
Mistrzostwa świata 1982 – drugi brązowy medal
W najmniej oczekiwanym momencie, gdy w kraju trwał stan wojenny, reprezentacja pod wodzą Antoniego Piechniczka wzniosła się na wyżyny swoich możliwości – z hiszpańskich MŚ przywiozła brązowy medal.
Prawdziwą gwiazdą turnieju okazał się Zbigniew Boniek, który w meczu z Belgią strzelił wszystkie trzy gole. 10 lipca reprezentacja Polski w piłce nożnej mężczyzn spotkała się w meczu o trzecie miejsce z Francuzami i pokonała ich 3:2, drugi raz w historii stając na podium mistrzostw świata.
Rekordziści i legendy polskiej reprezentacji
Historia reprezentacji Polski w piłce nożnej to przede wszystkim ludzie, którzy tworzyli jej wielkie chwile. Wśród nich wyróżniają się snajperzy, którzy regularnie zdobywali bramki dla kadry narodowej.
| Pozycja | Zawodnik | Bramki | Mecze | Lata gry |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Robert Lewandowski | 78+ | 138+ | 2008-obecnie |
| 2. | Włodzimierz Lubański | 48 | 75 | 1963-1980 |
| 3. | Grzegorz Lato | 45 | 100 | 1971-1984 |
| 4. | Kazimierz Deyna | 41 | 97 | 1968-1978 |
| 5. | Ernest Pohl | 39 | 46 | 1955-1965 |
| 6. | Andrzej Szarmach | 32 | 61 | – |
| 7. | Gerard Cieślik | 27 | 45 | – |
| 8. | Zbigniew Boniek | 24 | 80 | – |
| 9. | Ernest Wilimowski | 21 | 22 | – |
| 10. | Jakub Błaszczykowski | 21 | 108 | – |
Robert Lewandowski – bezapelacyjny król strzelców
Robert Lewandowski zdobył co najmniej 78 goli w 138 występach w drużynie narodowej i jest zdecydowanym liderem klasyfikacji strzelców wszech czasów polskiej reprezentacji. Jego przewaga nad resztą stawki jest miażdżąca.
Lewandowski w edycji 2021 Złotej Piłki zajął drugie miejsce, ustępując tylko Leo Messiemu, przebijając osiągnięcia Kazimierza Deyny i Zbigniewa Bońka, którzy stawali na podium Złotej Piłki przed nim. Deyna uczynił to jako pierwszy w 1974 roku, a Boniek powtórzył jego sukces osiem lat później.
Lewandowski w 2025 roku znalazł się wśród kandydatów do Ballon d’Or już po raz dziewiąty. Drugi pod tym względem wśród Biało-Czerwonych jest Zbigniew Boniek (7), a kolejni Włodzimierz Lubański (4) i Kazimierz Deyna (4).
Włodzimierz Lubański – najmłodszy debiutant
Lubański zadebiutował w kadrze mając zaledwie 16 lat i 188 dni, strzelając bramkę w meczu z Norwegią wygranym 9:0. Przez lata był najlepszym strzelcem reprezentacji Polski, osiągając bardzo dobre liczby – 48 goli w 75 występach.
Grzegorz Lato – król strzelców mundialu
Lato jest jedynym Polakiem, któremu udało się zostać królem strzelców Mundialu, a stało się to w RFN w 1974 roku. Wystarczyło do tego siedem trafień, a najlepiej pamiętamy to ostatnie, które dało wygraną z Brazylią 1:0 i brązowy medal całej imprezy.
Kazimierz Deyna – elegancja i precyzja
Kazimierz Deyna na stałe zapisał się w historii polskiego sportu, jako chyba najlepszy piłkarz w dziejach naszego kraju. Jego elegancja na boisku i precyzja podań robiły wrażenie na całym świecie. Zginął w wypadku samochodowym, kiedy pod wpływem alkoholu znacznie przekroczył prędkość i z impetem wjechał w tył zaparkowanej ciężarówki.
Zbigniew Boniek – wszechstronny napastnik
Boniek został włączony do grona 100 najlepszych piłkarzy światowej piłki według FIFA. Boniek był nominowany w sześciu kolejnych edycjach Złotej Piłki. Jurorzy mogli na niego głosować nieprzerwanie od 1978 do 1983 roku. To rekord, którego nawet Lewandowski nie pobił.
Stadiony reprezentacji – miejsca wielkich zwycięstw
Najwięcej spotkań w roli gospodarza piłkarska reprezentacja Polski rozegrała na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie (74). Jednak prawdziwym sanktuarium polskiej piłki jest Stadion Śląski w Chorzowie.
Stadion Śląski najbardziej ze wszystkich krajowych aren kojarzony jest z sukcesami reprezentacji, m.in. ze zwycięstwami nad ZSRR (1957), Anglią (1973), Holandią (1975 i 1979), Włochami (1985) i Portugalią (2006); również w spotkaniach na Śląskim polska drużyna zapewniała sobie awanse na MŚ 1978, MŚ 1986, MŚ 2002, MŚ 2022 i ME 2008.
Rekordy i ciekawostki
- Władysław Żmuda rozegrał 21 meczów podczas mistrzostw świata – na czterech kolejnych mundialach (1974, 1978, 1982, 1986). Jest jedynym piłkarzem, który brał udział w tylu edycjach turnieju.
- Ernest Pol strzelił 5 bramek w meczu z Tunezją na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie (1960), który Polska wygrała 6:1.
- Jakub Błaszczykowski rozegrał 108 meczów w reprezentacji Polski, zajmując drugie miejsce w klasyfikacji wszech czasów (po Lewandowskim).
- W plebiscycie Polskiego Związku Piłki Nożnej ogłoszonego w 1969 roku Gerard Cieślik został wybrany najlepszym piłkarzem 50-lecia. W plebistycie z 1994 roku, także zorganizowanym przez PZPN, na 75-lecie polskiego piłkarstwa zajął wysokie 5. miejsce.
Poza wyczynem Ernesta Wilimowskiego to jedyny hat-trick polskiego piłkarza na największym turnieju światowego futbolu należy do Zbigniewa Bońka, który strzelił trzy gole Belgii na MŚ 1982.
Sukcesy olimpijskie reprezentacji Polski
Reprezentacja Polski w piłce nożnej odnosiła spektakularne sukcesy również na igrzyskach olimpijskich. Poza złotem z Monachium i srebrem z Montrealu, największym sukcesem w latach 90. był srebrny medal drużyny Janusza Wójcika na igrzyskach olimpijskich w Barcelonie (1992 r.).
| Rok | Miejsce | Medal | Trener |
|---|---|---|---|
| 1936 | Berlin | 4. miejsce | Józef Kałuża |
| 1972 | Monachium | Złoto | Kazimierz Górski |
| 1976 | Montreal | Srebro | Kazimierz Górski |
| 1992 | Barcelona | Srebro | Janusz Wójcik |
Współczesna reprezentacja Polski
Z najnowszej historii warto wspomnieć ćwierćfinał mistrzostw Europy w 2016 roku. To jak dotąd najlepszy wynik biało-czerwonych na Euro. W eliminacjach do MŚ Korea – Japonia 2002 „klątwa” Bońka przestała działać i reprezentacja Polski, po 16 latach przerwy, awansowała do finałów mistrzostw świata. Był to moment wielkiej radości dla polskich kibiców.
Kadra regularnie kwalifikuje się na wielkie turnieje, co jeszcze 15-20 lat temu wydawało się nieosiągalne. Z Robertem Lewandowskim na czele reprezentacja Polski w piłce nożnej próbuje nawiązać do sukcesów z lat 70. i 80., choć droga do podium mistrzostw świata wciąż pozostaje daleka.
Trenerzy, którzy zapisali się w historii
Kazimierz Górski był jednym z najwybitniejszych trenerów w historii polskiego futbolu. Prowadził reprezentację Polski do największych sukcesów, w tym do złotego medalu IO 1972 i brązowego medalu MŚ 1974. Jego drużyna, zwana Orłami Górskiego, stała się symbolem polskiego sportu.
Antoni Piechniczek był trenerem reprezentacji Polski w latach 1981-1986, prowadząc drużynę do brązowego medalu mistrzostw świata w 1982 roku. To drugi i na razie jedyny szkoleniowiec po Górskim, który zdobywał medal na tak wielkiej imprezie z naszą drużyną narodową.
Reprezentacja Polski w piłce nożnej mężczyzn ma za sobą ponad 100 lat historii pełnej wzlotów i upadków. Dwa brązowe medale mistrzostw świata, olimpijskie złoto i legendy pokroju Lewandowskiego, Bońka czy Lato to fundament, na którym budowana jest przyszłość. Choć do powtórzenia sukcesów z lat 70. jeszcze daleko, każde pojawienie się biało-czerwonych na wielkim turnieju to powód do dumy.