Reprezentacja Portugalii w piłce nożnej mężczyzn przeszła długą drogę od skromnych początków do pozycji jednej z europejskich potęg. Triumf na mistrzostwach Europy w 2016 roku oraz brązowy medal mundialu z 1966 roku to kamienie milowe w historii tej kadry. Portugalczycy przez dziesięciolecia wychowywali legendy światowego formatu – od Eusébio, który w latach 60. rozkochał w sobie cały kraj, przez Luísa Figo i „Złote pokolenie”, aż po Cristiano Ronaldo, który jako absolutny rekordzista kadry wciąż powiększa swój dorobek. To drużyna znana z widowiskowej gry, determinacji i nieustannej walki o najwyższe cele na największych scenach świata.
Reprezentacja Portugalii w piłce nożnej – skład na obecny sezon
Kadra narodowa Portugalii łączy obecnie doświadczonych weteranów z młodymi talentami, które już teraz błyszczą w najlepszych europejskich ligach. Kadrą narodową Portugalii od stycznia 2023 roku kieruje Roberto Martínez, który zastąpił Fernando Santosa po jego ośmioletniej kadencji. Kompletne zestawienie zawodników powołanych do reprezentacji na bieżący sezon – wraz z numerami, pozycjami i klubami – znajdziesz w tabeli poniżej.
Bramkarze
Obrońcy
Pomocnicy
Napastnicy
Pierwsze kroki i długa droga do światowej czołówki
Reprezentacja Portugalii pierwszy mecz rozegrała w 1921, aż do 2016 roku nie triumfowała w żadnym znaczącym międzynarodowym turnieju. Po przegraniu pierwszych czterech meczów międzypaństwowych (z Hiszpanią), Portugalia wygrała po raz pierwszy dopiero w 1925 roku z Włochami 1:0. Zwycięstwo nad Hiszpanią Portugalczycy odnieśli w swoim trzynastym spotkaniu.
Początki były trudne, ale konsekwentna praca nad rozwojem futbolu w kraju zaczęła przynosić efekty. Pierwszym ważnym piłkarskim wydarzeniem, w którym Portugalia wzięła udział były Igrzyska Olimpijskie w 1928 r., które miały miejsce w Holandii. The Selections doszli wtedy do ćwierćfinału. Potem Portugalczycy jeszcze trzykrotnie występowali na olimpiadach – w 1996 r., 2004 r. oraz 2016 r. Na Igrzyskach w amerykańskiej Atlancie (1996 r.) uzyskali najlepsze miejsce, kończąc rywalizację na czwartej pozycji, ulegając Brazylii 0:5 w starciu o brązowy medal.
Najwyższe zwycięstwa Portugalia odnosiła nad Liechtensteinem (w 1994 i 1999 r.) oraz Kuwejtem (2003 r.), a spotkania te kończyły się rezultatami 8:0. Najbardziej dotkliwą porażką popularnych Nawigatorów jest ta z 1947 r. Wówczas narodowa drużyna Portugalii poniosła klęskę 0:10 w Lizbonie z Anglią.
Mundial 1966 – spektakularny debiut i brązowy medal
Do 1966 roku Portugalia ani razu nie zdołała zakwalifikować się do finałów mistrzostw świata. Kiedy już się to udało, Portugalczycy pokazali się z najlepszej strony. W swoim debiucie, drużyna prowadzona przez Brazylijczyka Otto Glórię, której liderem na boisku był przyszły król strzelców turnieju Eusébio, dotarła do półfinału. Wcześniej wyeliminowała Brazylię, Bułgarię oraz po emocjonującym meczu (do 25 minuty przegrywała 0:3, ostatecznie zwyciężyła 5:3) Koreę Północną.
W półfinale uległa przyszłym mistrzom świata Anglikom, a w meczu o 3. miejsce wygrała 2:1 ze Związkiem Radzieckim. Na mundialu w Anglii w 1966 roku Portugalczycy wygrali mecz o 3. miejsce z ZSRR, a jednego z goli zdobył słynny Eusebio. To osiągnięcie przez ponad pół wieku pozostawało najlepszym wynikiem reprezentacji Portugalii na mistrzostwach świata.
Eusébio – król strzelców mundialu 1966
To historyczne osiągnięcie było w dużej mierze zasługą legendarnego Eusébio, który z 9 trafieniami został królem strzelców tamtego turnieju, stając się symbolem tamtej generacji i inspiracją dla przyszłych pokoleń piłkarzy. „Czarna Pantera”, jak nazywano Eusébio, zapisała się złotymi zgłoskami w historii portugalskiego futbolu.
W reprezentacji Portugalii trafiał do siatki 41 razy w 64 występach, co przez długie lata stanowiło rekord kadry. W 1965 roku zdobył Złotą Piłkę, potwierdzając status jednego z najlepszych piłkarzy na świecie. Będąc piłkarzem Benfiki, Eusebio strzelił łącznie 473 gole w 440 meczach. Mistrzem Portugalii zostawał aż 11 razy, tyle samo, co królem strzelców Primeira Divisao.
Złote pokolenie i lata rozczarowań
Zdaniem obserwatorów najbardziej zawiodło tzw. „Złote pokolenie”, piłkarze, który na początku lat 90. pod wodzą Carlosa Queiróza dwukrotnie zdobyli młodzieżowe mistrzostwo świata (w 1989 i 1991 roku). Zawodnicy tacy jak Luís Figo, Rui Costa, Fernando Couto czy João Pinto odnosili sukcesy w klubach, ale z dorosłą reprezentacją długo czekali na wielki triumf.
Druga połowa lat 80. i lata 90. to, nie licząc startu na Euro 1996 (ćwierćfinał), okres, w którym reprezentacja znów stopniowo popadała w przeciętność. Ciągłe zmiany selekcjonerów, kłótnie i brak dyscypliny wśród zawodników (trener Artur Jorge w 1997 roku podał się do dymisji, kiedy został pobity przez piłkarza Ricardo Sá Pinto) spowodowały, że Portugalczycy przegrywali najważniejsze mecze.
W 1986 roku, mimo iż w pierwszym meczu ograli Anglię, rozczarowali i po porażkach z Polską 0:1 i Marokiem 1:3 odpadli już po fazie grupowej. Swoich kibiców zawiedli tym bardziej, że do Meksyku jechali jako jedni z faworytów po tym, jak dwa lata wcześniej w efektownym stylu stanęli na podium mistrzostw Europy.
Euro 2004 – srebrny medal na własnym stadionie
Mistrzostwa Europy 2004 w Portugalii przyniosły wielkie emocje. Drużyna prowadzona przez Luiza Felipe Scolariego pokazała wysoką jakość gry, a w kadrze błyszczeli Luís Figo, Rui Costa i młody Cristiano Ronaldo, który miał wtedy zaledwie 19 lat. W ćwierćfinale Portugalia wyeliminowała Anglię po rzutach karnych (3:1), a bramkarz Ricardo obronił trzy jedenastki.
Półfinał również miał być rewanżem za mecze z przeszłości; oba zespoły, Portugalia i Francja, mierzyły się ze sobą – także w półfinałach – na Euro 1984 i Euro 2000, i za każdym razem górą byli Trójkolorowi. Tym razem również wygrali (1:0), po golu Zinédine’a Zidane’a z rzutu karnego. W finale gospodarze ulegli Grecji, co było jednym z największych zaskoczeń w historii futbolu.
Drugie miejsce zostało w Portugalii uznane za duży sukces, chociaż kibice i dziennikarze odczuwali spory niedosyt. Przypominano, że jest to najlepszy wynik drużyny w historii jej występów w finałach mistrzostw Europy oraz podkreślano, że nowe pokolenie piłkarzy nie jest wcale gorsze od tego, które właśnie kończyło reprezentacyjne kariery.
Euro 2016 – pierwszy wielki triumf
10 lipca 2016 roku na Stade de France w Paryżu Portugalia w końcu sięgnęła po swoje pierwsze wielkie trofeum. Finał przeciwko gospodarzom turnieju był pełen dramaturgii – Cristiano Ronaldo musiał opuścić boisko z powodu kontuzji już w pierwszej połowie, ale jego koledzy nie poddali się.
W finale Euro Portugalczycy pokonali gospodarzy turnieju 1:0 po dogrywce, a bramkę zdobył rezerwowy Éder w 109. minucie. To był moment, na który cały kraj czekał przez dziesięciolecia. Mistrzostwo Europy w 2016 roku oraz triumf w pierwszej edycji Ligi Narodów UEFA w 2019 roku potwierdziły, że Portugalczycy potrafią wygrywać najważniejsze turnieje.
Występy na mistrzostwach świata – od rozczarowań do sukcesów
Reprezentacja Portugalii w trakcie swojej dotychczasowej historii siedem razy brała udział w finałach mistrzostw świata, natomiast w turnieju finałowym mistrzostw Europy występowała osiem razy. Wyniki na mundialach bywały różne – od wczesnych odpadnięć po walkę w czołówce.
| Turniej | Osiągnięcie |
|---|---|
| Mundial 1966 | 3. miejsce |
| Mundial 1986 | Faza grupowa |
| Mundial 2002 | Faza grupowa |
| Mundial 2006 | 4. miejsce |
| Mundial 2010 | 1/8 finału |
| Mundial 2014 | Faza grupowa |
| Mundial 2018 | 1/8 finału |
| Mundial 2022 | Ćwierćfinał |
Mundial 2022 w Katarze
Na Mistrzostwach Świata 2022 Portugalia trafiła do grupy H z Ghaną, Urugwajem i Koreą Południową. W pierwszym meczu pokonała Ghanę 3:2, a Cristiano Ronaldo został pierwszym piłkarzem w historii, który strzelał gole na pięciu mundialach. W 1/8 finału Portugalia rozbiła Szwajcarię 6:1, a hat-trickiem popisał się Gonçalo Ramos. W ćwierćfinale przegrała 0:1 z Marokiem, mimo wielu okazji bramkowych.
Cristiano Ronaldo – absolutny rekordzista kadry
Bez wątpienia za najbardziej wybitnego zawodnika reprezentacji Portugalii w historii trzeba uznać Cristiano Ronaldo. Ten piłkarz jest absolutnym rekordzistą, jeśli chodzi o występy i gole w kadrze, a ma ich odpowiednio 206 i 128 [stan na 26 marca 2024 r.]. Pod względem liczby rozegranych gier Ronaldo wyprzedza Joao Moutinho oraz Pepe. Ponad sto meczów w barwach narodowych rozegrali także Luis Figo, Nani, Fernando Couto i Rui Patricio.
Cristiano Ronaldo to pierwszy piłkarz w historii, który wystąpił na sześciu turniejach mistrzostw Europy (2004-2024) i strzelał gole na pięciu różnych mundialach. 8 asyst na Euro (rekord turniejowy) oraz 25 meczów na mistrzostwach Europy (również rekord) pokazują, jak długo utrzymuje się na najwyższym poziomie.
Ronaldo zdobył pięć Złotych Piłek i cztery Złote Buty dla najlepszego strzelca w europejskich ligach, a jego osiągnięcia klubowe i reprezentacyjne stawiają go w gronie największych piłkarzy wszech czasów.
Najlepsi strzelcy w historii reprezentacji Portugalii
W klasyfikacji najlepszych strzelców wszechczasów drugi jest Pauleta (47 goli), a trzeci Eusebio (41 trafień). Różnica między Ronaldo a resztą stawki jest ogromna – 128 goli to dorobek, który może nigdy nie zostać pobity.
| Pozycja | Zawodnik | Bramki | Mecze |
|---|---|---|---|
| 1. | Cristiano Ronaldo | 128 | 206 |
| 2. | Pauleta | 47 | 88 |
| 3. | Eusébio | 41 | 64 |
Pauleta, pełnym imieniem Pedro Miguel Carreiro Resendes, przez lata był podstawowym napastnikiem kadry i przez długi czas dzierżył tytuł drugiego najlepszego strzelca w historii reprezentacji, zanim Ronaldo zdeklasował wszystkich rywali.
Luís Figo – ikona Złotego pokolenia
Luís Figo to kolejna ikona. Zdobywca Złotej Piłki w 2000 roku, rozegrał ponad 100 meczów w narodowych barwach i był kapitanem podczas Euro 2004, gdy Portugalia dotarła do finału na własnym stadionie. Figo reprezentował tzw. „Złote pokolenie” – grupę piłkarzy, którzy w 1989 i 1991 roku zdobyli młodzieżowe mistrzostwa świata, ale z dorosłą kadrą długo czekali na wielki sukces.
Jego kariera klubowa również była imponująca – występował w Barcelonie, Realu Madryt i Interze Mediolan, zdobywając najważniejsze trofea klubowe. W reprezentacji Portugalii był liderem i wzorem profesjonalizmu dla młodszych kolegów.
Inne legendy portugalskiego futbolu
Poza wielkimi gwiazdami reprezentacja Portugalii mogła przez lata liczyć na wielu wybitnych zawodników:
- Rui Costa – elegancki rozgrywający, część „Złotego pokolenia”, błyszczał w AC Milan i Benfice
- Ricardo – bramkarz-bohater Euro 2004, który obronił trzy rzuty karne w meczu z Anglią
- Pepe – urodzony w Brazylii obrońca, który wybrał reprezentację Portugalii i stał się jej filarem na długie lata
- Deco – zdobywca Ligi Mistrzów z Porto i Barceloną, kluczowy pomocnik kadry
- Nani – szybki skrzydłowy, który rozegrał ponad 100 meczów w narodowych barwach
Sukcesy reprezentacji Portugalii – zestawienie trofeów
| Trofeum | Liczba zwycięstw | Lata |
|---|---|---|
| Mistrzostwa Europy | 1x złoto | 2016 |
| Mistrzostwa Europy | 1x srebro | 2004 |
| Mistrzostwa Europy | 3x brąz | 1984, 2000, 2012 |
| Liga Narodów UEFA | 1x złoto | 2019 |
| Mistrzostwa Świata | 1x brąz | 1966 |
Obecna pozycja i perspektywy na przyszłość
Obecnie Portugalia zajmuje 6. miejsce w rankingu FIFA i 7. miejsce w rankingu UEFA. Ta pozycja odzwierciedla konsekwentną pracę i wysoką jakość gry, którą portugalska drużyna narodowa prezentuje na przestrzeni lat.
Portugalski futbol ma świetnie zorganizowane szkolenie młodzieży. Kluby takie jak Sporting, Benfica czy Porto regularnie dostarczają talenty do największych europejskich lig. Gonçalo Ramos, Rafael Leão, Bernardo Silva czy Bruno Fernandes to nazwiska, które mogą kontynuować sukcesy swoich poprzedników.
Reprezentacja Portugalii w imponującym stylu wywalczyła awans na Euro 2024. Jako jedyna zapisała na swoje konto komplet punktów, wygrywając wszystkie 10 rozegranych spotkań. To pokazuje, że kadra pod wodzą Roberto Martíneza jest w doskonałej formie i gotowa do walki o kolejne trofea.
Barwy i przydomki reprezentacji
Reprezentacja Portugalii znana jest pod takimi przydomkami jak The Selections oraz The Navigators. Podstawowe barwy kadry to odwzorowanie portugalskiej flagi, czyli są nimi ciemnoczerwone koszulki oraz zielone spodenki. Przydomek „Nawigatorzy” nawiązuje do wielkiej historii portugalskich odkrywców geograficznych, którzy w XV i XVI wieku przemierzali oceany i odkrywali nowe lądy.
Reprezentacja Portugalii w piłce nożnej mężczyzn to drużyna z bogatą historią, która od skromnych początków w 1921 roku przeszła długą drogę do pozycji europejskiej potęgi. Od brązowego medalu mundialu 1966 przez srebrny medal Euro 2004 po historyczny triumf na mistrzostwach Europy 2016 – Portugalczycy udowodnili, że potrafią rywalizować z najlepszymi. Z legendami pokroju Eusébio, Figo i Ronaldo oraz nowym pokoleniem talentów, przyszłość tej kadry zapowiada się równie ekscytująco jak przeszłość.