Wisła Kraków to jeden z najstarszych i najbardziej utytułowanych klubów w historii polskiej piłki nożnej. Od momentu założenia w 1906 roku przez uczniów krakowskiej szkoły realnej, „Biała Gwiazda” przeszła przez wszystkie możliwe emocje – od triumfów na krajowym podwórku i sukcesów w europejskich pucharach, po dramatyczne spadki i walkę o przetrwanie. Klub może pochwalić się 13 tytułami mistrza Polski i 5 Pucharami Polski, a jego historia to lustro zmian zachodzących w polskim futbolu przez ponad sto lat. Droga Wisły to opowieść o wzlotach w erze międzywojennej, powojennej dominacji, trudnych latach 80., złotej dekadzie pod rządami Bogusława Cupiała oraz bolesnym upadku, który zakończył się spadkiem do II ligi.
Wisła Kraków: rozgrywki i aktualna sytuacja klubu
Po historycznym triumfie w Pucharze Polski w sezonie 2023/24, Wisła zmierza się z wyzwaniem powrotu do ekstraklasy. Klub występuje obecnie w I lidze, ale zwycięstwo w krajowym pucharze otworzyło drzwi do europejskich rozgrywek, dając kibicom nadzieję na odbudowę pozycji. Pełną listę meczów Wisły z bieżącego sezonu we wszystkich rozgrywkach znajdziesz w zestawieniu poniżej.
Początki i pierwsze sukcesy – narodziny legendy
W roku 1906 narodziło się Towarzystwo Sportowe Wisła Kraków, klub założony przez profesora Tadeusza Łopuszańskiego i jego uczniów z II Cesarsko-Królewskiej Wyższej Szkoły Realnej. Doktor Tadeusz Konczyński zorganizował turniej piłkarski, w którym wystąpiły dwa zespoły – drużyna „Niebieskich” pod wodzą kapitana i bramkarza Józefa Szkolnikowskiego oraz ekipa „Czerwonych”, którą stworzył Władysław Jenker. Rok później nastąpiło połączenie drużyn, co dało początek klubowi Wisła Kraków. Zadecydowano, że drużyna będzie występować w czerwonych koszulkach, na których pojawią się dwie niebieskie gwiazdy. Szybko jednak ograniczono liczbę gwiazd do jednej, a jej kolor zmieniono na biały. Nazwa „Biała Gwiazda” do dziś jest słynnym przydomkiem Wisły Kraków.
Pierwsze lata działalności to okres budowania fundamentów i walki o uznanie w środowisku krakowskim. W sezonie 1923 nastąpił przełom w wynikach klubowy, kiedy to Wisła po raz pierwszy wygrała rozgrywki w okręgu krakowskim i awansowała do ogólnopolskiej fazy mistrzostw Polski. W nich zwyciężyła w rozgrywkach grupy zachodniej dzięki czemu awansowała do fazy finałowej, w której uległa po trzech spotkaniach Pogoni Lwów zdobywając tym samym swój pierwszy medal mistrzostw Polski.
Era międzywojenna – pierwsze mistrzostwa i dominacja
W 1926 roku Wisła Kraków wygrała jedyną w międzywojennej Polsce edycję krajowego pucharu, pokonując w finale Spartę Lwów. To był jednak tylko przedsmak większych sukcesów. W grudniu tego samego roku dwanaście klubów uchwaliło powstanie Polskiej Ligi Piłki Nożnej, a pierwszy historyczny sezon zakończył się zdobyciem trofeum przez Wiślaków. W roku 1927 po raz pierwszy rozegrano ligę o mistrzostwo kraju na szczeblu centralnym. Te historyczne, bo premierowe rozgrywki zwyciężyła właśnie Wisła Kraków zostając pierwszym mistrzem Polski!
Tak samo stało się w kolejnych rozgrywkach, a w obu przypadkach królem strzelców został legendarny Henryk Reyman. Henryk Reyman to postać, bez której historia Wisły byłaby niepełna. Obiekt „Białej Gwiazdy” nosi imię Henryka Reymana, który w latach 1914 – 1933 grał dla krakowskiej Wisły. W tym czasie Reyman zdobył 128 goli. Co więcej, Dodatkowym sukcesem dla Wisły było zdobycie przez Henryka Reymana 37 bramek w sezonie, co przełożyło się na zdobycie przez niego korony króla strzelców oraz stworzenie rekordu nie pobitego do dnia dziejszego.
Henryk Reyman zdobył 37 bramek w jednym sezonie – rekord, który do dziś pozostaje niepokonany w historii polskiej piłki nożnej.
W tym okresie pomimo braku nawiązania do sukcesów z 1927 i 1928 roku Wisła trzykrotnie zdobywa wicemistrzostwo Polski w latach 1930, 1931 i 1936 oraz czterokrotnie po trzecie miejsce w kraju w latach 1929, 1933, 1934 i 1938. Lata 30. to czas stabilizacji i ugruntowania pozycji Wisły jako jednego z czołowych klubów w Polsce, choć kolejny tytuł mistrzowski przyszedł dopiero po wojnie.
Okres wojenny i powojenna odbudowa
W czasie drugiej wojny światowej piłkarze Białej Gwiazdy brali z sukcesami udział w okupacyjnych mistrzostwach Krakowa. 28 stycznia 1945 roku hejnał z wieży Mariackiej ogłosił rozpoczęcie meczu derbowego pomiędzy Wisłą i Cracovią w wyzwolonym mieście i był to symbol nowej ery nie tylko dla Polski, ale też dla piłkarskiej rywalizacji w stolicy Małopolski. Ten symboliczny mecz pokazał, że futbol wraca do normalności.
Lata powojenne przyniosły Wiśle kolejne sukcesy. W latach 1949 i 1950 Wiślacy znów sięgnęli po tytuł najlepszej drużyny w kraju, a rok później nie stało się tak tylko dlatego, że miano mistrza Polski otrzymał wówczas triumfator krajowego pucharu, a nie ligi. Tytuł trafił więc do Ruchu Chorzów, który w finale Pucharu Polski pokonał właśnie zespół z Krakowa. W 1951 r. Wisła Kraków zajęła pierwsze miejsce w lidze, jednak przed sezonem PZPN podjął decyzję, że tytuł mistrza Polski wyjątkowo przyznany będzie zdobywcy Pucharu Polski. Tym został Ruch Chorzów. Wisła otrzymała jedynie tytuł Mistrza Ligi. To była swoista pechowa sytuacja – klub był najlepszy sportowo, ale regulamin zabrał mu tytuł.
Trudne lata i powrót na szczyt w 1978 roku
Po sukcesach z lat 40. i 50., Wisła weszła w okres, w którym trofea przychodziły z większym trudem. Kolejny sukces pierwsza drużyna Wisły odniosła w 1967 roku wygrywając rozgrywki pucharu Polski. W ten sposób ekipa Białej Gwiazdy zadebiutowała w Pucharze Zdobywców Pucharów, a na kolejne trofeum czekała do 1978 roku, gdy pod wodzą Oresta Lenczyka zdobyła tytuł mistrza Polski.
Rok 1978 to wielki powrót Wisły na szczyt. Była to przepustka do rozgrywek Pucharu Europy, w których Wisła dotarła aż do ćwierćfinału, wyprzedzając takie marki jak Club Brugge i Zbrojovka Brno. Zaporą nie do przejścia okazało się szwedzkie Malmoe FF. To był jeden z najlepszych wyników polskiego klubu w europejskich pucharach w tamtych czasach.
Lata 80. nie były pasmem sukcesów w wykonaniu Wiślaków, którzy w 1985 roku trafili szczebel niżej i pozostali tam na cztery sezony. Spadek z ekstraklasy był bolesnym ciosem, ale klub zdołał się podnieść i wrócić do elity.
Złota era Cupiała – dominacja na przełomie wieków
Era Bogusława Cupiała rozciąga się na lata 1997 – 2016. W tym czasie Wisła Kraków aż ośmiokrotnie triumfowała w krajowej lidze. Pierwszy raz pod wodzą Franciszka Smudy w 1999 roku. Przejęcie klubu przez Tele-Fonikę i Bogusława Cupiała zmieniło oblicze Wisły. Dla Cupiała celem była dominacja na krajowym podwórku, a także chęć awansu do Ligi Mistrzów. Przez lata nie szczędził on pieniędzy, a w barwach Wisły grali tacy gracze jak Tomasz Frankowski, Maciej Żurawski, Mirosław Szymkowiak, Kamil Kosowski, Paweł Brożek, Jakub Błaszczykowski czy Arkadiusz Głowacki.
Kolejne sukcesy były już autorstwa Adama Nawałki (mistrzostwo 2001) i przede wszystkim Henryka Kasperczaka – tytuły w 2003, 2004 i 2005 roku. W latach 2008-2009 ponownie dwa mistrzostwa dla Wisły zostały zdobyte przez Macieja Skorżę, a ostatni tak wielki sukces miał miejsce w 2011 roku za Roberta Maaskanta. Wisła zdominowała polską ligę na początku XXI wieku, wygrywając hat-trick mistrzostw w latach 2003-2005.
| Rok | Trener | Osiągnięcie |
|---|---|---|
| 1999 | Franciszek Smuda | Mistrzostwo Polski |
| 2001 | Adam Nawałka | Mistrzostwo Polski, Puchar Ligi, Superpuchar |
| 2003 | Henryk Kasperczak | Mistrzostwo Polski, Puchar Polski |
| 2004 | Henryk Kasperczak | Mistrzostwo Polski, Puchar Polski |
| 2005 | Henryk Kasperczak | Mistrzostwo Polski |
| 2008 | Maciej Skorża | Mistrzostwo Polski |
| 2009 | Maciej Skorża | Mistrzostwo Polski |
| 2011 | Robert Maaskant | Mistrzostwo Polski |
Potrójne korony i dubiety
W 2001 roku Wisła zdobywa potrójną koronę! Po za siódmym już w historii klubu mistrzostwem kraju zdobywa także pierwszy w historii Superpuchar (zwycięstwo z Polonią Warszawa 4:3) i Puchar Ligi (w finale 3:0 i 1:2 z Zagłębiem Lubin). To był wyjątkowy sezon, w którym klub wygrał wszystko, co było możliwe do zdobycia w Polsce.
Ten ostatni sukces był szczególnie ważny, bo Wisła pokonała w finale Legię Warszawa 3:2, a zwycięskiego gola strzelił Maciej Żurawski w dogrywce. To był pierwszy dublet w erze profesjonalnej – w tym samym sezonie Wisła zdobyła bowiem również mistrzostwo Polski. Rok później, w sezonie 2003/04 Wisła ponownie wygrała Puchar Polski, tym razem pokonując Lech Poznań po rzutach karnych. Był to kolejny dublet – drużyna zdobyła również mistrzostwo kraju.
Sukcesy w europejskich pucharach
Era Cupiała to nie tylko dominacja w Polsce, ale również niezapomniane mecze w europejskich rozgrywkach. 28 września 2000 roku nastąpił niesamowity sukces piłkarzy „Białej Gwiazdy” w rewanżowym meczu I rundy Pucharu UEFA z Realem Saragossa. Na stadionie przy ul. Reymonta, w drugiej połowie Wiślacy strzelają 4 gole doprowadzając do dogrywki, a w końcowym efekcie do rzutów karnych. W nich Wisła pokonuje faworyzowanych graczy hiszpańskich. To był jeden z najbardziej spektakularnych meczów w historii klubu.
W sezonie 2002/2003 „Biała Gwiazda” doszła do 1/8 Pucharu UEFA (dzisiejsza Europa League). Wówczas podopieczni Henryka Kasperczaka wyeliminowali z rozgrywek m.in. FC Parmę i Schalke 04. Koniec końców odpadli przeciwko Lazio Rzym. Wisła z sukcesami rywalizowała także w Europie, gdzie eliminowała takie drużyny jak Real Saragossa, Schalke 04 Gelsenkirchen czy AC Parma.
Największym marzeniem było wejście do fazy grupowej Ligi Mistrzów. Real Madryt, Inter Mediolan i F.C Barcelona, którą Wisła pokonała w pamiętnym starciu przy Reymonta 1:0, stanęły na drodze do tego celu. Choć eliminacje często kończyły się porażkami, drużyna nie wyszła z grupy, zdobyła cenne punkty, remisując 1:1 z Valencią w Krakowie i 2:2 ze Sturmem na wyjeździe. Mecz z Manchesterem United na Old Trafford (0:3) pozostaje jednym z najbardziej prestiżowych spotkań w historii klubu, a samo uczestnictwo w fazie grupowej Ligi Mistrzów do dziś stanowi nieosiągnięty cel dla większości polskich drużyn.
Wisła Kraków jako jedyny polski klub w XXI wieku dotarł do fazy grupowej Ligi Mistrzów w sezonie 2005/06, mierząc się z takimi gigantami jak Manchester United czy Valencia.
Legendy boiska – najlepsi strzelcy Wisły
Historia Wisły to również historia wielkich piłkarzy, którzy zapisali się w annałach klubu. Na siódmej pozycji plasuje się Kazimierz Kmiecik. W latach 1968-1982 zdobył dla Wisły 153 bramki. W trakcie kariery seniorskiej nie grał w żadnym innym klubie w Polsce, dzięki czemu stał się najlepszym strzelcem w historii Wisły Kraków. O ile w lidze strzelił 153 gole, o tyle w sumie, licząc wszystkie rozgrywki, zaliczył 181 trafień.
Wśród 10 najlepszych strzelców w historii Ekstraklasy znajduje się aż trzech byłych wiślaków. Czwarte miejsce ma Tomasz Frankowski, który w latach 1992-2013 w polskiej lidze strzelił 167 goli, z czego aż 115 w barwach Wisły. Królem strzelców ligi zostaje z 20-stoma bramkami na koncie Maciej Żurawski w sezonie 2004.
| Piłkarz | Lata gry | Bramki |
|---|---|---|
| Kazimierz Kmiecik | 1968-1982 | 181 (wszystkie rozgrywki) |
| Henryk Reyman | 1914-1933 | 128 |
| Tomasz Frankowski | 1998-2005 | 115 (w Wiśle) |
Puchar Polski – pięć triumfów
Wisła Kraków może pochwalić się 5 Pucharami Polski, co stawia ją w gronie najbardziej utytułowanych klubów w tych rozgrywkach. Pierwszy triumf przyszedł w sezonie 1925/26, kiedy drużyna pokonała w finale Cracovię 3:1, wygrywając pierwsze w historii rozgrywki o Puchar Polski. Kolejne trofea przypadły w latach 1966/67 i 2002/03.
Ostatni triumf w Pucharze Polski był wyjątkowy. Ostatni triumf przyszedł nieoczekiwanie w sezonie 2023/24, kiedy Wisła, grająca już w I lidze, pokonała w finale Pogoń Szczecin 2:1, co dało jej prawo gry w europejskich pucharach mimo występów w drugiej klasie rozgrywkowej. To pokazało, że nawet w trudnych czasach klub potrafi sięgać po trofea.
Upadek i walka o powrót
Po latach świetności przyszedł dramatyczny upadek. Problemy finansowe, błędne decyzje zarządu i słabe wyniki sportowe doprowadziły do tego, że w sezonie 2021/22 Wisła po raz pierwszy w swojej historii spadła do II ligi. To był szok dla całego polskiego futbolu – klub z 15 mistrzostwami Polski miał grać w trzeciej klasie rozgrywkowej. Wisła czterokrotnie spadała z ekstraklasy. Miało to miejsce w 1964, 1985, 1994 oraz 2022.
Spadek do II ligi był najbardziej bolesnym momentem w historii klubu. Zmiana właścicieli, chaos organizacyjny i brak stabilności finansowej doprowadziły do katastrofy sportowej. Kibice, którzy przez lata wspierali klub w najlepszych momentach, musieli patrzeć, jak ich ukochana drużyna gra na prowincjonalnych stadionach w trzeciej klasie rozgrywkowej.
Podsumowanie – droga przez lata
Wisła Kraków to klub z bogatą historią, która obejmuje 13 tytułów mistrza Polski, 5 Pucharów Polski oraz niezapomniane występy w europejskich pucharach. Od pierwszego mistrzostwa w 1927 roku, przez dominację w erze Cupiała, aż po dramatyczny spadek do II ligi – droga Wisły to opowieść o wzlotach i upadkach. Zwycięstwo w Pucharze Polski w 2024 roku pokazało, że klub wciąż ma w sobie siłę do walki. Powrót do ekstraklasy i odbudowa pozycji jednego z najważniejszych klubów w Polsce to cel, który wydaje się w zasięgu ręki, jeśli tylko uda się utrzymać stabilność finansową i sportową.