Rankingi Zagłębie Sosnowiec – lata świetności i kryzysy

Zagłębie Sosnowiec to klub, który przeszedł jedną z najbardziej dramatycznych dróg w polskiej piłce nożnej. Czterokrotny zdobywca Pucharu Polski oraz czterokrotny wicemistrz Polski, dziś walczy o przetrwanie w drugiej lidze. Pozycja Zagłębia w rankingach historycznych pokazuje, jak wielki potencjał drzemał w tym klubie – i jak wiele zmarnowano przez złe decyzje oraz problemy finansowe. Od triumfów w latach 60. i 70., przez upadłość w 1993 roku, po aferę korupcyjną w 2007 – historia sosnowieckich piłkarzy to opowieść o wzlotach, które zapierały dech, i upadkach, które bolały całe Zagłębie.

Początki i droga do elity

Pierwsza organizacja sportowa na terenie Sosnowca powstała w 1906 – przy hucie „Milowice” w dzielnicy o tej samej nazwie. Wśród założycieli byli: Aleksander Rene, Edward Michałowski i Józef Komander. Klub rozwijał się w trudnych warunkach – w 1908 m.in. za prowadzenia nielegalnego klubu, aresztowany i osadzony w więzieniu w Łodzi został jeden z jego założycieli Aleksander Rene.

Choć w 1922 roku wykiełkowała się idea połączenia KS Sosnowiec i Victorii Sosnowiec, to dopiero 9 lat później, w 1931 roku, doszło do fuzji w wyniku której powstała Unia Sosnowiec z siedzibą przy alei Mireckiego. Barwy klubowe ustalono w postaci trójkolorowej kompozycji: czerwieni, zieleni i bieli (z połączenia kolorów Victorii: zielono-białych i KS czerwono-białych).

Najbliżsi sukcesu byli w 1934 i 1937 roku, kiedy w decydujących spotkaniach przegrali ze Śląskiem Świętochłowice. Przedwojenna Unia nie zdołała awansować do ligi państwowej, ale zbudowała fundamenty pod przyszłe sukcesy.

Awans do ekstraklasy i pierwsze sukcesy

Po II wojnie światowej klub funkcjonował pod różnymi nazwami – RKU, Metal, Stal Sosnowiec. W 1949 roku piłkarze Stali awansowali do II ligi. Zdobyli wówczas mistrzostwo zagłębiowskiej A klasy oraz pierwsze miejsce w rozgrywkach okręgowych i ogólnopolskich.

W 1954 roku Stal wywalczyła upragniony awans do I ligi, pokonując 21 listopada Polonię Warszawa, przy aplauzie tysięcy kibiców zgromadzonych na stadionie przy alei Mireckiego. Zagłębie Sosnowiec po raz pierwszy zadebiutowało w ówczesnej I lidze (obecnie ekstraklasa) 20 marca 1955 roku, pokonując u siebie Górnika Radlin 4:0.

W 1955 roku piłkarze zostali wicemistrzami Polski – pierwsze wicemistrzostwo w historii klubu, zapowiedź złotej ery.

Złote lata 60. – Puchary Polski i dominacja w rankingach

25 stycznia 1962 roku Walne Zgromadzenie Członków Klubu zmieniło jego nazwę na Górniczy Klub Sportowy Zagłębie Sosnowiec. Prezesem klubu został Franciszek Wszołek, a trenerem Teodor Wieczorek. To właśnie pod tą nazwą klub osiągnął największe sukcesy.

W tym okresie Zagłębie zdobyło dwa Puchary Polski (1962 pokonując w finale Górnik Zabrze 2:1 i w 1963 pokonując Ruch Chorzów 2:0), Wicemistrza Polski (1964, 1967), trzecie miejsce w rozgrywkach Ekstraklasy (1962, 1963, 1965) oraz piąte miejsce w sezonie 1965-66. Ranking Zagłębia Sosnowiec w tych latach plasował klub w ścisłej czołówce polskiej piłki.

Sezon	Osiągnięcie	Szczegóły
1955	Wicemistrzostwo Polski	Pierwsze wicemistrzostwo w historii
1962	Puchar Polski	Finał: Zagłębie – Górnik Zabrze 2:1
1963	Puchar Polski	Finał: Zagłębie – Ruch Chorzów 2:0
1963/64	Wicemistrzostwo Polski	Drugie miejsce w lidze
1966/67	Wicemistrzostwo Polski	Trzecie wicemistrzostwo

W sezonie 1961/62 Zagłębie Sosnowiec straciło mistrzostwo Polski o jeden punkt, zajmując drugie miejsce za Polonią Bytom. Tak blisko tytułu mistrzowskiego klub już nigdy nie był.

Europejskie puchary i międzynarodowe sukcesy

Po zdobyciu Pucharów Polski Zagłębie brało udział w europejskich rozgrywkach. W 1962 roku grając w Pucharze Zdobywców Pucharów z Upjest Dozsa Budapest (0:5, 0:0). Rok później sosnowiczanie zmierzyli się trzykrotnie z drużyną Olimpiakosu Pireus (1:2, 1:0, 0:2).

W 1964 sosnowiczanie zostali mistrzami International Soccer League, czyli międzynarodowej ligi, która promowała w Stanach Zjednoczonych piłkę nożną. W sezonie 1966/67, Zagłębie dotarło do półfinału Pucharu Karla Rappana. Te występy budowały pozycję Zagłębia w rankingach międzynarodowych.

Lata 70. – kolejne triumfy i rekordowa frekwencja

Wicemistrz Polski (1972), piąte miejsce w rozgrywkach ekstraklasy (1968, 1969, 1970, 1975, 1977). Lata 70. to kontynuacja sukcesów, choć już nie tak spektakularnych jak w poprzedniej dekadzie.

W tym czasie Zagłębie zdobyło 2 Puchar Polski z rzędu w 1977 – w finale pokonując Polonię Bytom 1:0, a rok później (1978) ogrywając Piasta Gliwice 2:0. Sosnowiczanie w wielkim finale Pucharu Polski grali również w 1971 (porażka z Górnikiem Zabrze 1:3).

Rekord frekwencji padł na meczu z Górnikiem Zabrze. Gazety napisały, że mecz oglądało około 26 tys. kibiców, w rzeczywistości było ich ponad 28 tys.

Pomimo porażki Zagłębia w finale Pucharu Polski z 1971, nasi piłkarze brali udział w Pucharze Zdobywców Pucharów rozgrywając mecze z Atvidaberg FF (3:4, 1:1). Pozycja Zagłębia Sosnowiec w rankingu klubów europejskich była solidna jak na polskie warunki.

Rekordy i statystyki – ranking zawodników

Najwięcej spotkań w najwyższej klasie rozgrywkowej w barwach Zagłębia: Roman Bazan – 304, Włodzimierz Mazur – 282, Wojciech Rudy – 275, Andrzej Jarosik – 265. To właśnie ci piłkarze budowali siłę zespołu przez lata.

Najwięcej bramek w najwyższej klasie rozgrywkowej w barwach Zagłębia: Andrzej Jarosik – 113, Józef Gałeczka – 98, Włodzimierz Mazur – 79, Ginter Piecyk – 61. Ranking strzelców Zagłębia pokazuje, że klub miał prawdziwych snajperów.

Zawodnik	Bramki w ekstraklasie	Tytuł króla strzelców
Andrzej Jarosik	113	1970 (18 goli), 1971 (13 goli)
Józef Gałeczka	98	1964 (18 goli)
Włodzimierz Mazur	79	1977 (17 goli)
Ginter Piecyk	61	–

Andrzej Jarosik – uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 roku. Król Strzelców Ekstraklasy (1970, 1971). Zdobywca „Złotych Butów” w plebiscycie „Sportu” w 1966 roku. 25 rozegranych spotkań w reprezentacji Polski.

Początek kryzysu – lata 80. i 90.

W latach 1955–1958, 1960–1986, 1989–1992, 2007–2008, 2018–2019 występował na najwyższym poziomie rozgrywkowym w Polsce. Najbardziej stabilny okres to lata 1960-1986, kiedy Zagłębie przez ponad ćwierć wieku nieprzerwanie grało w elicie. Po 1986 roku klub zaczął spadać w rankingach.

Po kilkuletniej przerwie w ekstraklasie Zagłębie zaskoczyło wszystkich w sezonie 1990/91, zajmując piąte w historii drugie miejsce. To był ostatni błysk wielkości. W sezonie 1991/92 Zagłębie zdobyło 24 punkty i zajęło 17 miejsce (na 18 drużyn) i spadło do drugiej ligi.

Początkowo drużyna zdołała utrzymać się w ekstraklasie po dramatycznych barażach, jednak narastające problemy finansowe i organizacyjne doprowadziły do degradacji sportowych oraz upadłości klubu w 1993 roku. Rankingi Zagłębia Sosnowiec gwałtownie spadły – z czołówki ekstraklasy do… niebytu.

Odbudowa od podstaw

Dzięki wsparciu władz miasta działalność została wznowiona pod nazwą MOSiR Sosnowiec. W 1995 roku przyjęto nazwę Sosnowieckie Towarzystwo Sportowe Zagłębie Sosnowiec. Rozpoczął się żmudny proces odbudowy klubu od niższych klas rozgrywkowych. Systematyczna praca organizacyjna i sportowa przyniosła kolejne awanse z V ligi do II ligi na przełomie lat 90. i 2000.

Sezon 2003-04 piłkarze Zagłębia zakończyli na pierwszej pozycji dystansując drugi Śląsk Wrocław o 12 punktów. Bezpośredni mecz w rundzie wiosennej zakończył się wynikiem 3:0 dla Zagłębia, a bramki zdobyli Ujek, Kożmiński i Rak. Spotkanie to ściągnęło rekordową frekwencję na tym szczeblu rozgrywek, która wyniosła ponad 14 000 widzów.

Krótki powrót i afera korupcyjna 2007

Największym sukcesem tego okresu był awans do Ekstraklasy w sezonie 2006/2007. Wydawało się, że klub wraca na właściwe tory. Pozycja Zagłębia w rankingu ekstraklasy miała się poprawiać.

Jednak Dnia 2 sierpnia 2007 Wydział Dyscypliny PZPN za udział w największej w historii polskiego futbolu ujawnionej aferze korupcyjnej ukarał Zagłębie Sosnowiec degradacją o jedną klasę rozgrywkową, karą czterech ujemnych punktów oraz grzywną w wysokości 50 tys. złotych. To był cios, od którego klub długo się podnosił.

Afera korupcyjna z 2007 roku zniszczyła szansę na stabilny powrót do elity. Degradacja o klasę i kara punktowa to były konsekwencje, które zepchnęły Zagłębie na margines.

Kolejne próby powrotu – lata 2010.

Kolejny przełom nastąpił po reformie rozgrywek w sezonie 2014/2015, kiedy Zagłębie wywalczyło awans do I ligi. W sezonie 2015/2016 drużyna jako beniaminek prezentowała się bardzo dobrze, zajmując wysokie miejsce w tabeli oraz docierając do półfinału Pucharu Polski.

27 maja 2018, po zwycięstwie 1:0 z Ruchem Chorzów, Zagłębie Sosnowiec po 10 latach przerwy powróciło do Ekstraklasy. Ranking Zagłębia znów wzrósł, ale nie na długo. W latach 1955–1958, 1960–1986, 1989–1992, 2007–2008, 2018–2019 występował na najwyższym poziomie rozgrywkowym w Polsce – sezon 2018/19 był ostatnim w ekstraklasie.

Obecna pozycja w rankingach – II liga

Od sezonu 2024/2025 występuje w II lidze. To bolesny spadek dla klubu, który spędzając w ekstraklasie 48 sezonów, należał do najdłużej grających w elicie.

Obecnie klub zajmuje 15. miejsce w tabeli wszech czasów Ekstraklasy. To solidny wynik, biorąc pod uwagę, że klub rozegrał 36 sezonów w pierwszej lidze, począwszy od roku 1955 i kończąc na sezonie 2018/19. Rankingi Zagłębia Sosnowiec pokazują, że historycznie to jeden zważniejszych klubów w Polsce, ale współczesna pozycja jest daleka od świetności.

Okres	Poziom rozgrywek	Kluczowe wydarzenia
1960-1986	I liga	26 lat w elicie bez przerwy
1993	–	Upadłość klubu
1995-2000	V-II liga	Odbudowa od podstaw
2007	Ekstraklasa	Afera korupcyjna, degradacja
2018-2019	Ekstraklasa	Ostatni sezon w elicie
2024/25	II liga	Obecna pozycja

Rekordy i ciekawostki

Najwyższym zwycięstwem Zagłębia w lidze było 6:0 nad ŁKS-em Łódź w 1966 roku, natomiast najwyższą porażką dwa rezultaty 0:7 – najpierw z ŁKS-em w 1958 roku, a następnie ze Śląskiem Wrocław w 1991 roku.

Czesław Uznański odnotował pierwsze trafienie w starej I lidze (obecnie ekstraklasa) podczas meczu z Górnikiem Radlin (20 marca 1955, w 23. minucie – 4:0), a także 100. bramkę w najwyższej klasie rozgrywkowej (30 czerwca 1958, w 16. minucie starcia z Polonią Bydgoszcz – 1:3). Mało tego, to właśnie pan Czesław, podczas meczu z bydgoską Gwardią (21 października 1956r.), zdobył pierwszego gola na Stadionie Ludowym.

Cztery triumfy w tym prestiżowym turnieju stawiają klub w elitarnym gronie – niewiele polskich klubów może się pochwalić czterema Pucharami Polski. Ranking Zagłębia pod tym względem jest imponujący.

Historia Zagłębia Sosnowiec to historia zmarnowanego potencjału. Klub, który mógł być trwałą częścią polskiej ekstraklasy, dziś walczy o przetrwanie. Rankingi pokazują, co było – 15. miejsce w tabeli wszech czasów, cztery Puchary Polski, cztery wicemistrzostwa. Ale pokazują też, czego nie ma – stabilności, konsekwencji, mądrego zarządzania. Kibice wciąż pamiętają złote lata, ale pytanie brzmi: czy Zagłębie kiedykolwiek do nich wróci?